Te Āhuatanga
Easy
Te Tawhiti
500m
Te Hīkoi
15 minutes
Information for this trail was last updated Hereturikōkā 2025

He rori kāre anō kia tika ka tūhono atu ki te Hiwi o Barkers i te rori o Hill ki te taumata o Te Ara Kūiti o Sievwright. He wāhi hīkoitia i mua, ā, katahi tonu ka whakawāteatia hei ara hīkoi. He āhua whāiti, āhua taratara. He poupou, he āhua uaua ātahi wāhi engari kei te haere tonu ngā mahi ki te whakapai ake, ki te whakawātea i ngā pōrearea.

He pai ngā hononga o tēnei hīkoi hei āwhina ki te hīkoi huri noa koe, ā, he rerekē, he uaua ki ēra atu o ngā ara. He ara raima, he ara tepe.

Ko te whakawhanuitanga atu o Te Rori o Hill, te tīmata kua tapahia ngā otaota, a, ki tēra taha te hononga o Te Rori o Hill ki Te Tiriti o Ballance. Ka whaiti haere te ara ki kōnei ka āhua ngaro haere ētahi o ngā tirohanga, he rori kirikiri, he rori tūmataiti, he pūrutoiha hauhake rākau noho tonu i te rori kāre anō kia tika engari e whai mana ana. Whai haere i te ara otaota whāiti, huri noa whakatematau o te kēti, whakawhiti i te wāhi hauhake rākau. Ka tae atu te ara ki te pito o te pikinga, a, he kōpure inanga ka piri haere ki te hiwi tae noa ki te pou hiko. E tū, whakatā, titiro whakawaho ki te rohe o Tūranganui a-Kiwa i mua i te hekenga poupou ki te Ara Kūiti o Sievwright. 

Mai i te Ara Kūiti o Sievwright, huri whakatemaui ki te tiriti o Russell ka hīkoi ki Te Pārae o Waiteata. Peipei ana te hikoi ki waenga rākau Māori ki runga ake i te pārae ka whakawhiti atu ki te Huarahi Marumaru o Richardson ki te arawhata whāitika tae atu ki te Rori o Waiteata. Huri whakatemaui ki Sunvale Crescent ka whai haere tae noa ki te rori huri whakatematau, ka hono atu ki te taumata o te Tiriti o Fox me Te Rāhui o Whataūpoko. Ka hīkoi rānei ki te Tiriti o Kingsley me Te Pewa o Seddon ki te whenua rāhui kua tapahia ngā otaota, ka hono atu ki te Rori o Waimatā ki te pito rāwhiti o te Rāhui o Whataūpoko. Ka taea te whai i ngā ara mai i kōnei.

He maha ngā ara e taea ai te hoki ki te Tiriti o Ballance. Whai haere i te ara ki te Rori o Hauroa, ki Riverside, ki Russell ka hoki ki Te Tiriti o Ballance. Tēra pea te hikoi ki te Tiriti o Fox, huri whakatematauki Russell ka huri whakatemaui ki te Rori o Waimatā. Haere tonu tata ki te mutunga, kuhu atu i te taiapa mā. Hīkoi tonu i te ara pepa tawhito ki te taumata o te Rori o Hauroa. (He ara anō kei te taha maui ki te Rāhui o Whataūpoko.) Hīkoia te Rori o Hauroa, huri whakatematau kite Rori o Riverside, ka huri whakatematau ki te Tiriti o Russell, Whitaker, Clifford, ki te Ara Tereina (Railway Lane), ka hoki anō ki te Tiriti o Ballance.

Te Hītori o Te Ara

Ko te wāhanga tuatahi o tēnei hikoi mai i Tiriti o Ballance ki te Ara Kūiti o Sievwright, he wāhanga o Te rori kāre anō kia tika engari e whai mana ana (te ara pepa) te kokikoki haere ki muri o Te Pewa o Sunvale ki te taumata o Te Tiriti o Fox, ko Te Rāhui o Whataūpoko.

I tapaina Te Ara Kūiti o Sievwright ki te Wahine Apa Tohe Mana Wahine ara ko Margaret Sievwright. I te tau 1883 ka haere mai rāua ko tana hoa rangatira, he rōia ko William, ki Tūranga noho ai. Kua kore noa atu tō rāua whare, tū ai i runga i te hiwi o Te Hiwi o Adams, ka tiro iho ki te taone me te whanga. I tapaina te rori Adams ki tā rāua kaimahi māra. I whakahaeretia he kura e Margaret i te tīmatanga o te rori o Adams, a, i tēnei wā he whare tūmataiti. Ko Te Ture Rawa ā ngā Wāhine moe Tāne (Married Women’s Property Act) i whakamanatia i te tau 1884 ka rēhitatia te mana whenua ki te ingoa o Margaret. I te tau 1893 i hui tahi a Margaret rāua ko Kate Sheppard ki te ārahi i Ngā Wāhine Apa Tohe Mana Wahine. 32,000 i haina i te petihana tīmata ki te tautokonga a ngā wāhine ki te kaiwhakahē i a Tā John Hall. I tukua ki te Rūnanga Paremata, whai mana ana ngā wāhine ki te pōti.